Dans ile Oryantal'in "dansı"

Bu yazıyı hazırlarken, bir dans uzmanı asla ol(a)madığımı belirtmek istiyorum. Ancak, müzik kulağı, ruhu ve eli olan ve biraz da ilgi alanına kıyıdan köşeden giren ve içinde ukte kalan biri olarak, anladığım kadarının genel analizini yapmaya çalışıyorum.

Dans ve Oryantali
İnsanın birkaç çakrasını gıdıklayan, estetik düşüncenin, beden üzerindeki izdüşümü olarak anlıyorum.

Doğadaki karmaşa ve bilinmezliklerin kaygısı, insanda “ahenk beklentisinin önemini kışkırtıyor. Belki bu yüzdendir, dans ve oryantalin beden bölümlerinde keyfi okşayan yansıması. Ritmik ahenklerin düşünce ve duyguya yansıyan serinletici etkisi de öyle...

Dans ve oryantal, daha kadınsı bir gösteri olarak kabul edilebiliyor. Belki bu yüzdendir zıtların çekim gücündeki espri. Kadınlar bu durumu nasıl algılar, bilemem?

"Çakra" deyip de geçmeyelim. Sanki, insanın ve hücrelerin kımıldaması için ilk tetikleyici hareket komutunu veren enerji orada saklı. Yalnızca bedenin kımıldama enerjisi değil, aynı zamanda sevincin, coşkunun, hazzın, çılgınlığın… vs. kumanda kolu da çakrada mevzilenmiş.
Dans ve Oryantalin üzerimizdeki erotik etkisi de, o ahenkli davetin taşıyıcı misyoneri sanki.

Dans, Fransızca kökenli bir kelime olarak, Avrupai estetik beden figürünü ifade ediyor(muş).
Daha matematiksel yaşayan Avrupalının estetiğe olan yatkınlığı biraz sırıtıyor gibi.

Erotizmin Playboy versiyonundaki sahtelikle, Amerikan güreşi dedikleri, boks pistinde yapılan gösterinin ne kadar estetikten ve gerçekçilikten uzak olduğu bilinir. Bunun danslarına yansımadığını kim söyleyebilir?

Batı türleri olan, Paso Doble, Flamenko, Bale, Tvist, Mazurka, Break Dance, Rock'n Roll, Vals,
gibi dans çeşitlerinin içinden “Vals ve Paso Doble”yi çıkarın, gerisini çöpe atmakta bir sakınca göremem.
Ama, Tango, Çarliston, Cha Cha, Swing, Mambo, Samba, Salsa, Merengue, Bachata, Rumba, gibi Güney Amerika ülkelerinin dansları daha özgün ve doyurucu olduğunu söylemek zor değil.


Arap amatör oryantali, Hint müzikal dansı, Türk çiftetellisi ve halayı, Yunan Sirtakisi,

kadın bedeni ve ruhunun özgürlüğünü nasıl cömertçe ortaya koyduğunun, derinden gelen bir anlamının olduğunun ip uçlarını verir.
Doğulu oryantalci kadınların, batılı dansçılara göre daha fazla çaba ve etkileyici yetenek içinde olduğunu, “varlık" çabasının bu bahaneyle aralanan kapısı olabilir mi?

Öyle düşünüyorum..

Oryantal’in, tek başına doğu oyunu olarak sosyal-müzikal, Oryantalizmin ise siyasal bir yanı olduğu bilinir.
Batılıların, doğu kültürü üzerindeki “merceklerinin adına oryantalizm” demişler. Batılının 18. yy.dan bu yana. doğulu üzerindeki çıkar çelişkisine giden, kültürel itiş-kakışta dansın, oryantalin üzerine çöreklenmesini mi sağlanmaya çalışmışlar?

Oryantalist, (Doğulu) bu tip düşünmeyi temsil eden kişidir. Erkeği, güçsüz ama yine de garip bir şekilde Batılı, beyaz kadını tehdit eden kişi olarak tasvir edilir. Doğulu kadın ise çarpıcı derecede egzoteik ve hakimiyet altına alınmaya isteklidir. Doğulu kültürel ve ulusal sınırları aşan bir klişedir./Edward Said öyle diyo.

Tanımın içinde pek yabana atılacak cümle, hece, hatta harf bile bulmak zor!

BU ve benzeri durumlar az kanıt sayılmaz!
Ancak, bu tanım, dansın oryantale üstünlüğünün değil, doğulu erkek toplumunun, kendi yasaklarının altında nasıl ezildiğinin aşağılandığının kanıtı olabilir.

Türk Padişahları’nın genellikle batılı kadınlarla evlenme tercihinin ve sarayda cariye kılığında dansöz beslemelerinin anafikri hangi duygu ve düşünceye dayanır? Bu da başka bir konu.